Il-konsumaturi għandhom id-dritt li jirċievu informazzjoni adegwata u korretta dwar il-prezz tal-oġġetti murija għall-bejgħ, mingħajr il-ħtieġa li jistaqsu għal assistenza.
Il-prezz indikat għandu jkun il-prezz finali tal-bejgħ, inkluż il-VAT u kwalunkwe taxxa jew ħlas ieħor (eż. ħlasijiet tal-kunsinna).
Obbligi tan-negozjant
In-negozjanti li jbigħu oġġetti lill-konsumaturi fuq bażi ta’ bejgħ bl-imnut għandhom dawn l-obbligi:
Avviżi ta’ tnaqqis fil-prezz
Meta l-bejjiegħa jħabbru tnaqqis fil-prezz, għandhom juru b’mod ċar il-prezz preċedenti, li għandu jkun l-inqas prezz li kien applikat fl-aħħar tletin (30) jum qabel l-iskont.
Pereżempju, jekk ġakketta kienet ipprezzata €50 għal ħafna mix-xahar iżda waqt offerta promozzjonali tqassret għal €40, il-prezz preċedenti għal kwalunkwe skont ġdid għandu jkun €40 u mhux €50.
Barra minn hekk, jekk il-ħanut jirreklama skont ta’ 20%, it-tnaqqis għandu jiġi kkalkolat fuq l-inqas prezz preċedenti, li f’dan il-każ huwa €40.
Fil-każ ta’ skontijiet progressivi, il-prezz preċedenti għandu jkun il-prezz qabel l-ewwel tnaqqis.
Prodotti mibjugħa skont il-piż jew il-volum
Għal oġġetti mibjugħa skont il-piż jew il-volum għandhom jintwerew żewġ prezzijiet:
Il-prezz tal-unità jista’ jintwera f’format iżgħar mill-prezz attwali, iżda xorta għandu jkun ċar u faċli biex jinqara.
Il-prezzijiet tal-unità jippermettu lill-konsumaturi jqabblu l-prezzijiet b’mod aktar faċli billi jqabblu l-ispiża ta’ kilo wieħed jew litru wieħed ta’ prodotti simili.
Prodotti ppakkjati minn qabel
In-negozjanti li jbigħu oġġetti ppakkjati minn qabel, inklużi prodotti tal-ikel, għandhom juru kemm il-prezz tal-bejgħ kif ukoll il-prezz tal-unità tal-prodott.
Il-prezz tal-unità ta’ prodotti solidi tal-ikel ippakkjati minn qabel u ppreżentati f’mezz likwidu għandu jirreferi għall-piż tal-prodott solidu mingħajr il-likwidu li fih ikun jinsab.
Meta jintrabat prezz tal-unità mal-piż nett ta’ tali prodotti, għandu jkun indikat b’mod ċar liema prezz tal-unità jirreferi għall-piż nett imnixxef u liema jirreferi għall-piż nett totali tal-prodott.
Eżenzjonijiet
Il-bejjiegħa mhumiex legalment obbligati jindikaw il-prezzijiet fis-sitwazzjonijiet li ġejjin:
Nuqqas ta’ konformità mar-regolamenti
In-nuqqas ta’ konformità ma’ dawn ir-regolamenti jikkostitwixxi reat.
Kull persuna li tinstab ħatja hija soġġetta għal multa ta’ mhux inqas minn €150 u mhux aktar minn €1,500 fil-każ ta’ l-ewwel kundanna, u minn €200 sa €2,000 fil-każ tat-tieni kundanna jew kundanni sussegwenti.
Mal-kundanna, il-qorti tordna l-pubblikazzjoni tas-sentenza f’ġurnal jew ġurnali ta’ kuljum. Id-Direttur Ġenerali tal-Uffiċċju għall-Affarijiet tal-Konsumatur jippubblika wkoll id-deċiżjoni tal-qorti fuq is-sit web tal-MCCAA.
In-negozjanti huma wkoll responsabbli għal kwalunkwe ksur imwettaq minn persuni fl-impjieg tagħhom.
Jekk il-prezzijiet ma jkunux murija jew ikunu indikati b’mod żbaljat, il-konsumaturi jistgħu jirrappurtaw dawn il-ksur lill-Uffiċċju għall-Affarijiet tal-Konsumatur billi jċemplu 2395 2000 jew billi jibagħtu rapport permezz tal-formola Flag a Concern. mccaa.org.mt/home/infringement.
Id-Direttorat tal-Infurzar huwa responsabbli mill-infurzar ta’ dawn ir-regolamenti u jwettaq spezzjonijiet regolari biex jiżgura li l-prezzijiet ikunu murija b’mod ċar, bla ambigwitajiet, faċli biex jiġu identifikati, u inklussivi tal-VAT u kwalunkwe taxxa jew ħlas applikabbli ieħor.
Dan id-Direttorat jimmonitorja wkoll il-prezzijiet tal-prodotti tal-konsum ta’ kuljum fuq bażi ta’ kull xahar f’supermarkets, ħwienet tal-kantuniera, biċċeriji, negozji tal-bejgħ tal-alkoħol u bejjiegħa tal-ħut, sabiex ikun jista’ jsegwi l-varjazzjonijiet fil-prezzijiet minn xahar għall-ieħor. Barra minn hekk, il-prezzijiet tal-frott u l-ħaxix jiġu mmonitorjati kull xahar permezz ta’ basket fiss ta’ prodotti miġbura mingħand ħwienet tal-ħaxix u s-supermarkets.
Bejn Marzu u Lulju ta’ kull sena, id-Direttorat iwettaq monitoraġġ kull ħmistax f’negozji li jbigħu apparat elettriku kbir (white goods) sabiex jivverifika li l-iskontijiet tal-fieri tal-kummerċ ikunu ġenwini. Azzjoni immedjata tittieħed kontra n-negozjanti li illegalment iżidu l-prezzijiet qabel l-iskont sabiex iqarqu bil-konsumaturi b’talbiet foloz ta’ skont.
Isiru wkoll spezzjonijiet staġjonali matul il-bejgħ ta’ Jannar u tas-sajf biex jiġi żgurat li l-prezzijiet reklamati jirriflettu r-rati skontati reali. L-uffiċjali jivverifikaw li l-prezzijiet ikunu murija b’mod ċar mingħajr ma l-konsumaturi jkollhom għalfejn jikkalkolaw l-iskonti huma stess, u li l-konsumaturi jżommu d-drittijiet tagħhom għal ritorn jew rifużjoni f’każ ta’ prodotti difettużi.
Matul l-istaġun tas-sajf, l-ispezzjonijiet jiġu estiżi wkoll għal ħwienet li jbigħu jew jikru tagħmir tal-isports tal-ilma, kif ukoll għal kioski mal-bajjiet u kioski tal-festi tar-raħal, sabiex jiġi żgurat li l-prezzijiet ikunu indikati b’mod korrett u ċar.
Il-konsumaturi għandhom id-dritt li jirċievu informazzjoni adegwata u korretta dwar il-prezz tal-oġġetti murija għall-bejgħ, mingħajr il-ħtieġa li jistaqsu għal assistenza.
Il-prezz indikat għandu jkun il-prezz finali tal-bejgħ, inkluż il-VAT u kwalunkwe taxxa jew ħlas ieħor (eż. ħlasijiet tal-kunsinna).
Obbligi tan-negozjant
In-negozjanti li jbigħu oġġetti lill-konsumaturi fuq bażi ta’ bejgħ bl-imnut għandhom dawn l-obbligi:
Avviżi ta’ tnaqqis fil-prezz
Meta l-bejjiegħa jħabbru tnaqqis fil-prezz, għandhom juru b’mod ċar il-prezz preċedenti, li għandu jkun l-inqas prezz li kien applikat fl-aħħar tletin (30) jum qabel l-iskont.
Pereżempju, jekk ġakketta kienet ipprezzata €50 għal ħafna mix-xahar iżda waqt offerta promozzjonali tqassret għal €40, il-prezz preċedenti għal kwalunkwe skont ġdid għandu jkun €40 u mhux €50.
Barra minn hekk, jekk il-ħanut jirreklama skont ta’ 20%, it-tnaqqis għandu jiġi kkalkolat fuq l-inqas prezz preċedenti, li f’dan il-każ huwa €40.
Fil-każ ta’ skontijiet progressivi, il-prezz preċedenti għandu jkun il-prezz qabel l-ewwel tnaqqis.
Prodotti mibjugħa skont il-piż jew il-volum
Għal oġġetti mibjugħa skont il-piż jew il-volum għandhom jintwerew żewġ prezzijiet:
Il-prezz tal-unità jista’ jintwera f’format iżgħar mill-prezz attwali, iżda xorta għandu jkun ċar u faċli biex jinqara.
Il-prezzijiet tal-unità jippermettu lill-konsumaturi jqabblu l-prezzijiet b’mod aktar faċli billi jqabblu l-ispiża ta’ kilo wieħed jew litru wieħed ta’ prodotti simili.
Prodotti ppakkjati minn qabel
In-negozjanti li jbigħu oġġetti ppakkjati minn qabel, inklużi prodotti tal-ikel, għandhom juru kemm il-prezz tal-bejgħ kif ukoll il-prezz tal-unità tal-prodott.
Il-prezz tal-unità ta’ prodotti solidi tal-ikel ippakkjati minn qabel u ppreżentati f’mezz likwidu għandu jirreferi għall-piż tal-prodott solidu mingħajr il-likwidu li fih ikun jinsab.
Meta jintrabat prezz tal-unità mal-piż nett ta’ tali prodotti, għandu jkun indikat b’mod ċar liema prezz tal-unità jirreferi għall-piż nett imnixxef u liema jirreferi għall-piż nett totali tal-prodott.
Eżenzjonijiet
Il-bejjiegħa mhumiex legalment obbligati jindikaw il-prezzijiet fis-sitwazzjonijiet li ġejjin:
Nuqqas ta’ konformità mar-regolamenti
In-nuqqas ta’ konformità ma’ dawn ir-regolamenti jikkostitwixxi reat.
Kull persuna li tinstab ħatja hija soġġetta għal multa ta’ mhux inqas minn €150 u mhux aktar minn €1,500 fil-każ ta’ l-ewwel kundanna, u minn €200 sa €2,000 fil-każ tat-tieni kundanna jew kundanni sussegwenti.
Mal-kundanna, il-qorti tordna l-pubblikazzjoni tas-sentenza f’ġurnal jew ġurnali ta’ kuljum. Id-Direttur Ġenerali tal-Uffiċċju għall-Affarijiet tal-Konsumatur jippubblika wkoll id-deċiżjoni tal-qorti fuq is-sit web tal-MCCAA.
In-negozjanti huma wkoll responsabbli għal kwalunkwe ksur imwettaq minn persuni fl-impjieg tagħhom.
Jekk il-prezzijiet ma jkunux murija jew ikunu indikati b’mod żbaljat, il-konsumaturi jistgħu jirrappurtaw dawn il-ksur lill-Uffiċċju għall-Affarijiet tal-Konsumatur billi jċemplu 2395 2000 jew billi jibagħtu rapport permezz tal-formola Flag a Concern. mccaa.org.mt/home/infringement.
Id-Direttorat tal-Infurzar huwa responsabbli mill-infurzar ta’ dawn ir-regolamenti u jwettaq spezzjonijiet regolari biex jiżgura li l-prezzijiet ikunu murija b’mod ċar, bla ambigwitajiet, faċli biex jiġu identifikati, u inklussivi tal-VAT u kwalunkwe taxxa jew ħlas applikabbli ieħor.
Dan id-Direttorat jimmonitorja wkoll il-prezzijiet tal-prodotti tal-konsum ta’ kuljum fuq bażi ta’ kull xahar f’supermarkets, ħwienet tal-kantuniera, biċċeriji, negozji tal-bejgħ tal-alkoħol u bejjiegħa tal-ħut, sabiex ikun jista’ jsegwi l-varjazzjonijiet fil-prezzijiet minn xahar għall-ieħor. Barra minn hekk, il-prezzijiet tal-frott u l-ħaxix jiġu mmonitorjati kull xahar permezz ta’ basket fiss ta’ prodotti miġbura mingħand ħwienet tal-ħaxix u s-supermarkets.
Bejn Marzu u Lulju ta’ kull sena, id-Direttorat iwettaq monitoraġġ kull ħmistax f’negozji li jbigħu apparat elettriku kbir (white goods) sabiex jivverifika li l-iskontijiet tal-fieri tal-kummerċ ikunu ġenwini. Azzjoni immedjata tittieħed kontra n-negozjanti li illegalment iżidu l-prezzijiet qabel l-iskont sabiex iqarqu bil-konsumaturi b’talbiet foloz ta’ skont.
Isiru wkoll spezzjonijiet staġjonali matul il-bejgħ ta’ Jannar u tas-sajf biex jiġi żgurat li l-prezzijiet reklamati jirriflettu r-rati skontati reali. L-uffiċjali jivverifikaw li l-prezzijiet ikunu murija b’mod ċar mingħajr ma l-konsumaturi jkollhom għalfejn jikkalkolaw l-iskonti huma stess, u li l-konsumaturi jżommu d-drittijiet tagħhom għal ritorn jew rifużjoni f’każ ta’ prodotti difettużi.
Matul l-istaġun tas-sajf, l-ispezzjonijiet jiġu estiżi wkoll għal ħwienet li jbigħu jew jikru tagħmir tal-isports tal-ilma, kif ukoll għal kioski mal-bajjiet u kioski tal-festi tar-raħal, sabiex jiġi żgurat li l-prezzijiet ikunu indikati b’mod korrett u ċar.
Oġġetti
Il-konsumaturi jixtru diversi oġġetti u servizzi sabiex jissodisfaw il-ħtiġijiet ta’ kuljum tagħhom. Filwaqt li l-biċċa l-kbira tat-tranżazzjonijiet isiru mingħajr problemi, kultant jistgħu jinqalgħu diffikultajiet. Għalhekk huwa importanti li l-konsumaturi jkunu jafu kemm id-drittijiet kif ukoll ir-responsabbiltajiet tagħhom sabiex isolvu l-problemi malajr u b’inqas tbatija possibbli.
Skont l-Att dwar l-Affarijiet tal-Konsumatur, “oġġetti” huma definiti bħala kwalunkwe proprjetà mobbli, kemm jekk tanġibbli kif ukoll jekk intanġibbli, mixtrija minn bejjiegħ professjonali għall-użu personali mill-konsumaturi.
Garanzija Legali
Ir-Regolamenti dwar il-Bejgħ ta’ Oġġetti lill-Konsumaturi, skont l-Att dwar l-Affarijiet tal-Konsumatur, jistabbilixxu li l-oġġetti mibjugħa lill-konsumaturi għandhom jikkonformaw mal-kuntratt tal-bejgħ u għandhom jiġu pprovduti skont il-kriterji suġġettivi u oġġettivi li ġejjin.
Fir-rigward tal-kriterji suġġettivi, l-oġġetti għandhom jikkonformaw mad-deskrizzjoni, it-tip, il-kwantità u l-kwalità, u jkollhom il-funzjonalità, il-kompatibbiltà u l-karatteristiċi mwiegħda. Għandhom ikunu adattati għal kwalunkwe skop speċifiku li jkun ġie mgħarraf lill-bejjiegħ u aċċettat minnu qabel il-konklużjoni tal-bejgħ.
L-oġġetti għandhom ukoll jiġu pprovduti bl-aċċessorji u l-istruzzjonijiet kollha kif stipulat fil-kuntratt tal-bejgħ. Fil-każ ta’ oġġetti b’elementi diġitali, dawn għandhom jinkludu l-aġġornamenti meħtieġa kollha.
Fir-rigward tal-kriterji oġġettivi, l-oġġetti għandhom jaħdmu kif mistenni għall-iskop tipiku tagħhom u jkunu konsistenti mal-kwalità u d-deskrizzjoni ta’ kwalunkwe kampjun muri lill-konsumaturi. Għandhom jinkludu l-aċċessorji u l-istruzzjonijiet kollha li normalment huma mistennija, u jaħdmu b’mod normali għat-tip tagħhom, inkluż f’dak li għandu x’jaqsam mad-durabbiltà, il-funzjonalità, il-kompatibbiltà u s-sigurtà.
Oġġetti b’elementi diġitali
Fil-każ ta’ oġġetti mibjugħa b’elementi diġitali, il-bejjiegħ huwa responsabbli li jiżgura li l-konsumatur jiġi infurmat u pprovdut bl-aġġornamenti meħtieġa biex l-oġġetti mixtrija jibqgħu konformi mal-kuntratt tal-bejgħ, għall-perjodu ta’ żmien li l-konsumatur jista’ raġonevolment jistenna, skont it-tip u l-iskop tal-oġġetti u l-elementi diġitali.
Rimedji Legali
Meta dawn ir-rekwiżiti legali ma jintlaħqux, il-konsumaturi jistgħu jitolbu rimedju mingħajr ħlas mingħand il-bejjiegħ. Il-konsumaturi huma l-ewwel intitolati li l-oġġetti jitwasslu f’konformità permezz ta’ tiswija jew sostituzzjoni. Dawn ir-rimedji għandhom jingħataw fi żmien raġonevoli u mingħajr ma jikkawżaw inkonvenjent sinifikanti lill-konsumaturi, filwaqt li jitqiesu n-natura tal-oġġetti u l-iskop li għalih il-konsumaturi jeħtieġuhom.
Tnaqqis proporzjonat fil-prezz jew it-terminazzjoni tal-kuntratt tal-bejgħ jistgħu jintalbu f’sitwazzjonijiet fejn in-negozjant ma jkunx jista’ jwettaq it-tiswija jew is-sostituzzjoni fi żmien raġonevoli jew mingħajr ma jikkawża inkonvenjent sinifikanti lill-konsumaturi. It-terminazzjoni tal-kuntratt tal-bejgħ jew rifużjoni parzjali jistgħu wkoll jintgħażlu meta l-problema tal-prodott tkun ta’ natura serja u fejn il-bejjiegħ jirrifjuta li jipprovdi tiswija jew sostituzzjoni mingħajr ħlas.
Kuntratt ta’ bejgħ ma jistax jiġi tterminat meta n-nuqqas ta’ konformità jkun minuri jew insinifikanti.
Limitu ta’ żmien ta’ sentejn
Il-limitu ta’ żmien għall-konsumaturi biex jitolbu dawn ir-rimedji huwa ta’ sentejn mid-data tax-xiri tal-oġġetti. Dan il-perjodu ta’ sentejn jiġi sospiż għat-tul taż-żmien li jieħu biex il-bejjiegħ u l-konsumatur isolvu t-tilwima u jiġi pprovdut rimedju xieraq lill-konsumatur. Għal oġġetti b’elementi diġitali li jinvolvu provvista kontinwa għal aktar minn sentejn, il-perjodu ta’ responsabbiltà huwa l-istess bħall-perjodu tal-provvista.
Meta oġġetti jinstabu difettużi fl-ewwel sena, huwa preżunt li kienu difettużi fil-mument tal-bejgħ, sakemm dan ma jiġix ippruvat mod ieħor mill-bejjiegħ jew sakemm din il-preżunzjoni ma tkunx inkompatibbli man-natura tal-oġġetti u d-difett.
Il-konsumaturi huma obbligati jinfurmaw lill-bejjiegħa b’mod bil-miktub dwar kwalunkwe nuqqas ta’ konformità fi żmien xahrejn mid-data li fiha jindunaw bil-problema.
Installazzjoni Żbaljata
Installazzjoni żbaljata tal-prodott, fejn l-installazzjoni ma tifformax parti mill-kuntratt tal-bejgħ, teżenta lill-bejjiegħa mir-responsabbiltà. Fil-każ ta’ oġġetti b’elementi diġitali, il-bejjiegħa mhumiex responsabbli għal kwalunkwe nuqqas ta’ konformità meta jkun il-konsumatur li jonqos milli jinstalla l-aġġornamenti pprovduti mill-bejjiegħ. Madankollu, il-bejjiegħ għandu jinforma b’mod korrett lill-konsumatur dwar id-disponibbiltà tal-aġġornament u l-konsegwenzi jekk dan l-aġġornament ma jiġix installat.
Garanzija Kummerċjali
Garanzija kummerċjali hija garanzija volontarja addizzjonali mogħtija lill-konsumaturi min-negozjanti meta jbigħu ċerti prodotti. Ladarba tingħata, issir legalment vinkolanti u infurzabbli. Din ma tissostitwixxix il-garanzija legali iżda għandha tipprovdi benefiċċji addizzjonali lill-konsumaturi.
Garanzija kummerċjali għandha tingħata bil-miktub, b’lingwa ċara u sempliċi, bil-Malti jew bl-Ingliż, u għandha tinkludi l-informazzjoni li ġejja:
Jekk prodott jiġi rritornat għal tiswija jew sostituzzjoni taħt il-garanzija kummerċjali, il-perjodu tal-garanzija jiġi estiż awtomatikament bit-tul taż-żmien li l-oġġetti jibqgħu fil-pussess tal-garanti.
Meta prodotti jiġu sostitwiti mingħajr ħlas taħt garanzija, il-garanzija oriġinali mogħtija lill-konsumaturi meta nxtraw il-prodotti tibqa’ tapplika għall-prodott sostitwit. Dan japplika wkoll meta prodotti jiġu sostitwiti matul il-perjodu ta’ sentejn tal-garanzija legali.
Meta prodotti jiġu sostitwiti mingħajr ħlas taħt garanzija, il-garanzija oriġinali mogħtija lill-konsumaturi meta nxtraw il-prodotti tibqa’ tapplika għall-prodott sostitwit. Dan japplika wkoll meta prodotti jiġu sostitwiti matul il-perjodu ta’ sentejn tal-garanzija legali.
Jekk garanzija kummerċjali tissemma f’reklam, tibqa’ legalment vinkolanti anke jekk ma tkunx inkluża fil-kuntratt tal-bejgħ.
Servizzi
Il-konsumaturi jistgħu jkollhom bżonn firxa ta’ servizzi minn żmien għal żmien. Dawn jistgħu jinkludu l-kiri ta’ professjonisti biex iwettqu kompiti speċifiċi, bħal plamers, madumara, teknici ta’ apparat domestiku jew mekkaniks tal-karozzi. Il-konsumaturi jistgħu wkoll jingaġġaw professjonisti bħad-disinjaturi ta’ ġewwa jew l-arkitetti għal servizzi speċjalizzati.
Ir-responsabbiltajiet tal-konsumaturi
Qabel ma jingaġġaw lil xi ħadd biex iwettaq xogħol jew servizz speċifiku, jew qabel ma jidħlu f’kuntratt vinkolanti ma’ fornitur ta’ servizzi, il-konsumaturi għandhom numru ta’ responsabbiltajiet. Dawn jinkludu:
Informazzjoni li għandha tkun inkluża f’ftehim ta’ servizz
Ladarba tintgħażel persuna jew kumpanija biex tipprovdi servizz, kwalunkwe ftehim verbali għandu jitqiegħed bil-miktub. Kuntratti bħal dawn għandhom jinkludu:
Aqra qabel tiffirma
Jekk il-konsumaturi jiġu ppreżentati b’kuntratt standard għall-iffirmar, għandhom jaqraw bir-reqqa t-termini u l-kundizzjonijiet kollha. Kwalunkwe dispożizzjoni mhux ċara għandha tiġi diskussa jew iċċarata qabel l-iffirmar.
Il-konsumaturi għandhom ukoll jippruvaw jerġgħu jinnegozjaw kwalunkwe terminu li ma jaqblux miegħu. Jekk il-kuntratt jiġi emendat fi kwalunkwe stadju, kwalunkwe bidla għandha tiġi ffirmata debitament miż-żewġ partijiet.
Id-drittijiet tal-konsumaturi
Il-konsumaturi huma intitolati jistennew li s-servizzi jitwettqu b’kura u ħila raġonevoli, bil-prezz miftiehem u fiż-żmien miftiehem jew, jekk dan ma jkunx speċifikat, fi żmien raġonevoli.
Fejn servizz ma jitwettaqx kif miftiehem jew ikun sodisfaċenti, il-konsumaturi għandhom jilmentaw minnufih u jitolbu rimedju. Kwalunkwe dewmien fit-tressiq ta’ lment jista’ jitqies bħala aċċettazzjoni tas-servizz mogħti, u potenzjalment jaffettwa d-dritt li jintalab rimedju jew kumpens.
Il-konsumaturi m’għandhomx jippruvaw isewwu huma stess xogħol difettuż jew jinvolvu partijiet terzi qabel jinfurmaw lin-negozjant u jagħtuh l-opportunità li jirrettifika l-problema mingħajr ħlas. L-intervent ta’ partijiet terzi għandu jiġi kkunsidrat biss jekk in-negozjant jirrifjuta li jaċċetta r-responsabbiltà.
Kumpens
Meta fornitur ta’ servizz jew negozjant jirrifjuta r-responsabbiltà wara li jiġi infurmat bil-miktub dwar problema bis-servizz ipprovdut, il-konsumaturi jistgħu jressqu talba għal kumpens.
Il-kumpens għandu jkopri l-ispiża biex jiġi ingaġġat negozjant ieħor sabiex jirrettifika l-problema, kif ukoll kwalunkwe spejjeż addizzjonali li jkunu saru bħala riżultat dirett tas-servizz difettuż.
Il-kumpens għandu jkopri l-ispiża biex jiġi ingaġġat negozjant ieħor sabiex jirrettifika l-problema, kif ukoll kwalunkwe spejjeż addizzjonali li jkunu saru bħala riżultat dirett tas-servizz difettuż.
Il-prattiċi kummerċjali jkopru dak kollu li jagħmel negozjant biex jippromwovi u jbigħ prodotti jew servizzi — minn reklamar sal‑promozzjonijiet u tekniki tal‑bejgħ. Il‑Parti VII tal‑Att dwar l‑Affarijiet tal‑Konsumatur tiddeskrivi liema minn dawn il‑prattiċi jitqiesu bħala inġusti. Billi jipprojbixxi prattiċi kummerċjali inġusti, il‑liġi tiżgura li n‑negozjanti jittrattaw lill‑konsumaturi b’mod miftuħ u veritier, u li l‑konsumaturi jingħataw l‑informazzjoni meħtieġa biex jagħmlu għażliet liberi u għaqlin.
Prattika kummerċjali titqies inġusta jekk tnaqqas il‑kapaċità tal‑konsumatur li jieħu deċiżjoni infurmata jew twasslu jieħu deċiżjoni li ma kienx jieħu f’ċirkustanzi normali. Dawn il‑prattiċi inġusti ġeneralment ikunu jew qarrieqa jew aggressivi.
Prattiċi Kummerċjali Qarrieqa
Prattika kummerċjali titqies qarrieqa meta negozjant jaġixxi b’mod li jqarraq bil‑konsumaturi u jwassalhom jieħdu deċiżjoni ta’ xiri li ma kinux jieħdu kieku ngħataw informazzjoni preċiża u kompluta. Din il‑qerq normalment tirriżulta minn dikjarazzjonijiet foloz, jew ommissjoni ta’ informazzjoni importanti meta jiġu promossi prodotti jew servizzi.
Il‑liġi telenka prattiċi speċifiċi li huma kklassifikati bħala qarrieqa u għalhekk ipprojbiti, fosthom:
Prattika kummerċjali titqies ukoll qarrieqa meta x’aktarx tqarraq bil‑konsumatur medju, anke jekk l‑informazzjoni mogħtija hija fattwalment korretta. Il‑“konsumatur medju” huwa meqjus bħala persuna raġonevolment infurmata, osservanti u kawta. Għalhekk, biex informazzjoni ma tkunx qarrieqa, trid tkun ċara, tinftiehem u mhux ambigwa.
Prattiċi Kummerċjali Aggressivi
Prattika kummerċjali tkun aggressiva meta negozjant ibeżża’, jhedded, jew japplika pressjoni żejda biex jinfluwenza deċiżjoni ta’ xiri li l‑konsumatur ma kienx jieħu.
Dawn il‑prattiċi jinkludu:
Il‑liġi tagħti wkoll eżempji speċifiċi ta’ prattiċi aggressivi, fosthom:
Il-prattiċi kummerċjali inġusti huma pprojbiti f’kull tranżazzjoni bejn negozjant u konsumatur, irrispettivament mit-tip ta’ prodott jew servizz jew il-metodu tal-bejgħ — wiċċ imb wiċċ, bit-telefown, online jew permezz ta’ posta.
Din il‑leġislazzjoni hija mfassla speċifikament biex tipproteġi l‑interessi ekonomiċi tal‑konsumaturi. Kwistjonijiet oħra bħas‑saħħa, is‑sigurtà, preferenzi u d‑deċenza ma jaqgħux taħt l‑ambitu tagħha.
Meta l‑konsumaturi jiltaqgħu ma’ prattiċi kummerċjali li huma qarrieqa jew aggressivi, jistgħu jirrappurtawhom lill‑Uffiċċju għall‑Affarijiet tal‑Konsumatur fi ħdan l‑MCCAA.
Kuntratti ta’ xiri ta’ prodott jew servizz huwa ftehim li jorbot legalment kemm lill-bejjiegħ kif ukoll lill-konsumatur.
Termini tal-kuntratt
It-termini fil-kuntratti jistabbilixxu d-drittijiet u r-responsabbiltajiet li għandhom il-partijiet involuti. Uħud mill-kuntratti li jsiru jkollhom termini u kundizzjonijiet standard li l-konsumaturi jiġu mitluba jffirmaw għalihom.
Drittijiet tal-konsumaturi
Kuntratti ta’ xiri għandhom jinkludu din l-informazzjoni:
Meta l-bejjiegħa ma jimxux mat-termini kuntrattwali li jkunu qablu magħhom, ilkonsumaturi jkollhom id-dritt li jagħżlu li jtemmu l-kuntratt u jitolbu l-flus li ħallsu lura.
F’każ fejn il-prodott jew servizz ma jkunx konformi mal-kuntratt tax-xiri, ilkonsumaturi jistgħu jitolbu lill-bejjiegħ sabiex jipprovdihom b’rimedju b’xejn.
Fejn ma jintlaħaqx ftehim il-konsumaturi jistgħu jiftħu lment mal-Uffiċċju għall-Affarijiet tal-Konsumatur fi ħdan l-MCCAA.
Responsabiltajiet tal-konsumaturi
Il-konsumaturi huma responsabbli li jaqraw sew u jifhmu l-klawsoli tal-kuntratt qabel ma jiffirmawh. Jekk ikun hemm bżonn, il-konsumaturi għandhom isaqsu għal kopja tal-kuntratt sabiex jaqrawh bil-kwiet id-dar qabel jiffirmawh.
Meta jkun hemm xi termini li mhumiex ċari, dawn għandhom jiġu diskussi malbejjiegħ. Il-konsumaturi għandhom ikunu ċerti li jekk isir xi tibdil fil-kuntratt, dan ikun iffirmat mill-bejjiegħ.
Jekk jiġi mħallas xi depożitu, il-konsumaturi għandhom ikunu ċerti li jingħataw prova ta’ ħlas li jkun sar u li l-ammont li jkun tħallas jiġi mniżżel fil-kuntratt taxxiri.
Il-konsumaturi għandhom jaraw li l-kundizzjonijiet li qablu fuqhom huma kollha mniżżla fil-kuntratt li jkun se jiġi ffirmat.
Il-konsumaturi għandhom jiftakru wkoll li ladarba l-bejgħ ikun ikkonfermat, ma jistgħux jibdlu fehemthom. Jekk jagħmlu dan, jaf ikollhom iħallsu xi penali jew ikollhom iħallsu l-ammont kollu li jkun ġie mifthiem
Termini kuntrattwali inġusti
Terminu f’kuntratt jista’ jitqies inġust jekk waħdu jew flimkien ma’ termini oħra flistess kuntratt, joħloq żbilanċ sinifikanti bejn id-drittijiet u l-obligazzjonijiet li għandu l-konsumatur meta mqabbla ma’ dawk tal-bejjiegħ jew fornitur tasservizz.
Terminu inġust jipprova jnaqqas jew ineħħi wħud mid-drittijiet legali li għandhom il-konsumaturi.
Termini kuntrattwali inġusti ma jorbtux legalment lill-konsumaturi u meta kuntratt ma jkunx jista’ jkompli minħabba dak l-istess terminu, il-kuntratt ma jibqax jorbot legalment.
Ezempji ta‘ termini kuntrattwali inġusti
Kuntratti jistgħu jinkludu termini li:
Huwa pprojbit ukoll li l-bejjiegħa jorbtu lill-konsumaturi b’termini li ma kellhom lebda opportunità li jkunu jafu bihom meta sar il-kuntratt tax-xiri.
Termini inklużi f’kuntratti mal-konsumaturi m’għandhomx ikunu diffiċli biex jinftiehmu u għandhom ikunu miktubin b’mod ċar. Meta jkun hemm dubju dwar 4 it-tifsira ta’ xi klawsola, għandha tittieħed it-tifsira l-iktar favorevoli għallkonsumatur.
Irrapporta termini kuntrattwali inġusti
Bejjiegħa li għandhom termini kuntrattwali inġusti jistgħu jiġu rrappurtati lillUffiċċju għall-Affarijiet tal-Konsumatur ġewwa l-MCCAA.
Kuljum, il-kejl jintuża biex jittieħdu deċiżjonijiet importanti li jaffettwaw lill-konsumaturi, lin-negozji u lill-awtoritajiet pubbliċi. Mill-fjuwil li tixtri sal-piż tal-prodotti li tħallas għalihom, il-kejl għandu rwol kruċjali fil-benesseri ekonomiku u personali tagħna.
Sabiex is-soċjetà taħdem b’mod xieraq, kulħadd għandu jkun jista’ jafda r-riżultati tal-kejl. Il-konsumaturi jeħtieġu assigurazzjoni li qed iħallsu l-prezz korrett, in-negozji jiddependu fuq kompetizzjoni ġusta, u r-regolaturi għandhom jiżguraw li l-liġijiet jiġu applikati b’mod korrett u trasparenti.
X’inhi l-Metroloġija?
Il-metroloġija hija x-xjenza tal-kejl. Din tittratta:
L-għan tagħha huwa li tiżgura li l-kejl ikun preċiż, konsistenti u affidabbli, b’mod partikolari f’oqsma li jaffettwaw:
X’inhi l-Metroloġija Legali?
Il-metroloġija legali hija l-parti tal-metroloġija li hija regolata bil-liġi. Kejl ikollu importanza legali meta jaffettwa d-drittijiet jew l-interessi tal-konsumaturi jew tan-negozji, pereżempju meta jintuża biex jiġi ddeterminat il-prezz, il-kwantità jew il-kwalità ta’ prodott jew servizz.
Oriġinarjament, il-metroloġija legali żviluppat biex tiggarantixxi kummerċ ġust, iżda llum tkopri bosta oqsma li jaffettwaw il-benesseri tas-soċjetà. Tagħmir ta’ kejl preċiż huwa essenzjali biex jipproteġi lill-konsumaturi u biex jiżgura kompetizzjoni ġusta bejn in-negozji.
Min huwa Responsabbli għall-Metroloġija Legali f’Malta?
F’Malta, il-metroloġija legali hija funzjoni tal-Istat u titwettaq mill-MCCAA.
Il-metroloġija legali tinkludi l-attivitajiet kollha fejn il-liġi tistabbilixxi rekwiżiti dwar:
Dawn l-attivitajiet jitwettqu minn, jew f’isem, l-awtoritajiet governattivi sabiex jiġi żgurat li r-riżultati tal-kejl ikunu affidabbli fi ħdan il-qafas regolatorju nazzjonali.
Liema Strumenti tal-Kejl jiġu Kkontrollati?
Mhux l-istrumenti tal-kejl kollha huma soġġetti għal kontroll legali. Il-prijorità tingħata lil strumenti li:
Abbażi ta’ dawn il-kriterji, numru ta’ strumenti tal-kejl tqiegħdu taħt kontroll metroloġiku sa mill-2011. L-infurzar ta’ dawn ir-regoli beda dak l-istess sena u qed ikompli jespandi hekk kif jiġu rreklutati aktar uffiċjali.
Oqsma Attwali ta’ Kontroll u Verifika
L-oqsma ewlenin li bħalissa huma koperti jinkludu:
Dawn l-istrumenti jiġu kkontrollati b’mod sistematiku sabiex jiġi żgurat li jissodisfaw ir-rekwiżiti legali tal-akkuratezza.
Qafas Legali
L-istrumenti tal-kejl koperti, id-data tal-bidu tal-kontrolli u l-frekwenza tal-verifiki huma stipulati fl-Avviż Legali 223 tal-2011.
Ix-xiri online jipprovdi lill-konsumaturi konvenjenza, aċċess għal firxa wiesgħa ta’ prodotti u servizzi, u l-flessibbiltà li jagħmlu xiri fi kwalunkwe ħin.
Madankollu, minkejja dawn il-vantaġġi, ix-xiri online jġorr ukoll ċerti riskji, fosthom problemi relatati mal-kwalità tal-prodotti, dewmien fil-kunsinna, frodi u diffikultajiet fir-ritorn tal-oġġetti. Għal din ir-raġuni, il-konsumaturi huma mħeġġa jħarsu l-interessi finanzjarji tagħhom billi jkunu konxji mid-drittijiet u l-obbligi legali tagħhom meta jixtru online.
Id-drittijiet applikabbli għal xiri online jkopru tranżazzjonijiet magħmula kemm ma’ bejjiegħa online lokali kif ukoll ma’ negozjanti stabbiliti f’pajjiżi oħra tal-UE, u jiżguraw livell konsistenti ta’ protezzjoni tal-konsumatur fis-suq intern.
Ix-xiri online huwa rregolat mir-Regolamenti dwar id-Drittijiet tal-Konsumatur, li jistabbilixxu l-qafas legali li jirregola l-bejgħ mill-bogħod, inklużi dispożizzjonijiet ewlenin dwar ir-rekwiżiti ta’ informazzjoni, id-dritt ta’ rtirar, l-obbligi tal-kunsinna u r-rimedji f’każijiet ta’ oġġetti difettużi jew nuqqas ta’ twettiq.
Id-dritt ta’ rtirar
Meta jixtru oġġetti jew servizzi online, il-konsumaturi huma legalment intitolati għal perjodu ta’ rtirar ta’ 14‑il jum. Matul dan il-perjodu, jistgħu jibdlu fehmithom, jikkanċellaw il-kuntratt u jitolbu rifużjoni ta’ kwalunkwe ħlas li jkun sar.
Kif tikkanċella bejgħ
L-aktar mod effettiv biex tħassar bejgħ online huwa billi timla l-formola ta’ rtirar ipprovduta mill-bejjiegħ fil-mument tax-xiri jew billi ssegwi l-proċedura ta’ kanċellazzjoni stabbilita min-negozjant. Alternattivament, il-konsumaturi jistgħu jikkanċellaw billi jiktbu direttament lill-bejjiegħ u jinfurmawh b’mod ċar bl-intenzjoni tagħhom li jirtiraw mill-kuntratt.
Ir-ritorn ta’ oġġetti mhux mixtieqa
Oġġetti mhux mixtieqa għandhom jerġgħu jitwasslu lill-bejjiegħ fi żmien 14‑il jum mid-data li fiha l-konsumatur jinforma lill-bejjiegħ bid-deċiżjoni li jirtira mix-xiri.
Qabel ma jirritornaw l-oġġetti, il-konsumaturi għandhom jiċċekkjaw jekk il-bejjiegħ ipprovdiex istruzzjonijiet speċifiċi dwar ir-ritorn. Għalkemm l-oġġetti mhumiex obbligati jiġu rritornati fl-ippakkjar oriġinali tagħhom, il-konsumaturi għandhom jieħdu ħsieb raġonevoli biex jiżguraw li ma jiġux imħassra waqt it-trasport, peress li jistgħu jinżammu responsabbli għal kwalunkwe ħsara.
L-ispiża tar-ritorn ta’ oġġetti mhux mixtieqa normalment titħallas mill-konsumatur. Madankollu, dan għandu jkun indikat b’mod ċar fit-termini u l-kundizzjonijiet tal-bejgħ; inkella, l-ispiża taqa’ fuq il-bejjiegħ. Fejn oġġetti ma jistgħux raġonevolment jintbagħtu bil-posta, bħall-oġġetti voluminużi, il-bejjiegħ għandu jipprovdi informazzjoni dwar l-ispejjeż attwali tar-ritorn.
In-negozjant huwa obbligat joħroġ ir-rifużjoni fi żmien 14‑il jum mid-data li fiha jiġi infurmat bil-kanċellazzjoni. Madankollu, sakemm in-negozjant ma joffrix li jiġbor hu l-oġġetti, jista’ jżomm ir-rifużjoni sakemm jirċievi l-oġġetti jew sakemm tiġi pprovduta prova tar-ritorn.
Eċċezzjonijiet għad-dritt ta’ rtirar
Ċertu xiri mhux kopert mid-dritt ta’ rtirar. Dawn l-eċċezzjonijiet jinkludu:
Id-dritt għal informazzjoni ċara
Il-bejjiegħa online huma obbligati jipprovdu lill-konsumaturi informazzjoni ċara u dettaljata qabel ma jiġi konkluż ix-xiri.
In-negozjant għandu jikkomunika b’mod ċar il-karatteristiċi ewlenin tal-oġġetti jew servizzi, kif ukoll ismu u l-indirizz tiegħu. Barra minn hekk, għandu jipprovdi l-prezz totali, inklużi t-taxxi u kwalunkwe ħlas addizzjonali, flimkien mad-dettalji dwar il-metodu ta’ ħlas.
Għandha tingħata wkoll informazzjoni dwar l-arranġamenti tal-kunsinna tal-oġġetti, jew dwar it-tempistika tat-twettiq tas-servizzi, skont il-każ. Meta rilevanti, għandha tiġi speċifikata wkoll it-tul tal-kuntratt u l-kundizzjonijiet għat-terminazzjoni ta’ kuntratti fit-tul jew indefiniti.
Barra minn hekk, il-konsumaturi għandhom jiġu infurmati b’kwalunkwe dritt ta’ rtirar applikabbli, bl-eżistenza tal-garanzija legali ta’ konformità u b’kwalunkwe garanzija kummerċjali jew servizzi wara l-bejgħ disponibbli.
Problemi fil-kunsinna
Oġġetti ordnati online għandhom jitwasslu sad-data stipulata fil-kuntratt tal-bejgħ. Jekk il-bejjiegħ jonqos milli jissodisfa dan l-iskadenza, il-konsumatur jista’ jikkanċella l-ordni u jitlob rifużjoni sħiħa tal-ħlasijiet kollha li jkunu saru.
Fejn ma jkunx ġie miftiehem data ta’ kunsinna, l-oġġetti għandhom jitwasslu fi żmien 30 jum mid-data tax-xiri. Jekk il-kunsinna ma sseħħx f’dan il-perjodu, il-konsumatur jista’ jistabbilixxi skadenza addizzjonali għall-kunsinna. Jekk in-negozjant xorta ma jwassalx l-oġġetti f’dan il-perjodu estiż, il-konsumatur jista’ jikkanċella l-kuntratt.
Il-konsumaturi għandhom ukoll id-dritt li jikkanċellaw il-kuntratt jekk il-bejjiegħ jinfurmahom li l-kunsinna mhux ser issir jew li m’għadhiex possibbli.
Id-dritt għal rimedju
Jekk prodott mixtri online jinstab difettuż jew mhux kif deskritt fil-mument tal-bejgħ, il-konsumaturi huma intitolati għall-istess drittijiet legali bħallikieku xtraw minn ħanut fiżiku. Dan jinkludi d-dritt li jitolbu rimedju, li jista’ jikkonsisti f’tiswija jew sostituzzjoni, jew, fejn xieraq, rifużjoni parzjali jew sħiħa.
Il-bejjiegħa online, bħal kwalunkwe negozjanti oħra, jibqgħu responsabbli għad-difetti li jsiru evidenti fi żmien sentejn mid-data tax-xiri.
Pariri dwar is-sikurezza tax-xiri online għall-konsumaturi
F’każ ta’ problemi, il-konsumaturi għandhom l-ewwel jikkuntattjaw lill-bejjiegħ biex ifittxu soluzzjoni, u jekk il-kwistjoni ma tiġix solvuta, jistgħu jressqu l-ilment mal-MCCAA (għal bejjiegħa lokali) jew iċ-Ċentru Ewropew tal-Konsumatur ta’ Malta (għal negozjanti bbażati fl-UE).
Il‑passiġġieri bl‑ajru, bl‑art, bil‑baħar u bir‑ferrovija huma kollha protetti mid-drittijiet iddedikati li jiddeterminaw x’inhuma intitolati jirċievu meta l‑vjaġġ tagħhom jittardja, jiġi kkanċellat jew ikun imfixkla. Dawn normalment ikopru kwistjonijiet bħall‑kumpens, l‑assistenza waqt stennija twila, l‑għażliet ta’ rotta alternattiva, u komunikazzjoni ċara mill‑operaturi tat‑trasport.
Protezzjoni simili tapplika wkoll għall‑pakketti tal‑vaganzi, fejn il‑vjaġġaturi li jibbukkjaw vjaġġ u akkomodazzjoni flimkien jibbenefikaw minn regoli li jiggarantixxu prezzijiet trasparenti, informazzjoni pre‑kuntrattwali preċiża, u appoġġ jekk xi parti mill‑vaganza tinbidel b’mod mhux mistenni.
Flimkien, dawn ir-regoli legali jipprovdu xibka ta’ sigurtà konsistenti li tippermetti lill‑vjaġġaturi jlaħħqu b’kunfidenza ma’ kwalunkwe tfixkil fil‑mezzi ewlenin kollha tat‑trasport u fl‑arranġamenti ta’ vjaġġar organizzati.
Ir-Regolament (UE) 181/2011 jistabbilixxi r-regoli għad-drittijiet tal-passiġġieri meta jivvjaġġaw b’trasport bil-linja u bil-coach. L-għan tiegħu huwa li jirregola u jtejjeb id-drittijiet tal-passiġġieri meta jivvjaġġaw b’dan il-mezz ta’ trasport. Dan japplika għal servizzi regolari għal kategoriji mhux speċifikati ta’ passiġġieri fejn il-punt tat-tlugħ jew waqfa jinsab fit-territorju ta’ Stat Membru u fejn id-distanza skedata tas-servizz hija ta’ 250 km jew aktar.
Fir-rigward tas-servizzi okkażjonali, ir-Regolament japplika biss għal kundizzjonijiet mhux diskriminatorji bbażati fuq in-nazzjonalità jew il-post tar-residenza; u kumpens u assistenza f’każ ta’ inċidenti.
Servizzi okkażjonali huma definiti bħala servizzi bil-linja jew bil-coach li ma jaqgħux taħt id-definizzjoni ta’ servizzi regolari u li l-karatteristika prinċipali tagħhom hija t-trasport ta’ gruppi ta’ passiġġieri ffurmati fuq l-inizjattiva tal-konsumatur jew tat-trasportatur innifsu.
L-applikabbiltà tar-Regolament għal Malta hija limitata minħabba li l-ebda servizz bil-linja jew bil-coach li jopera fit-territorju Malti ma jaqbeż id-distanza ta’ 250 km. Konsegwentement, fir-rigward ta’ Malta, dawn huma d-drittijiet applikabbli għal kull servizz bil-linja u bil-coach:
Kif tagħmel Ilment
Jekk passiġġier ma jkunx sodisfatt bil-mod kif ġew applikati d-drittijiet tiegħu, għandu:
X’inhu meħtieġ biex jiġi pproċessat il-ilment
Meta tintbagħat ilment lill-MCCAA, il-passiġġieri għandhom jipprovdu:
dokumentazzjoni kollha relevanti,
prova li sar tentattiv biex tiġi solvuta l-kwistjoni mal-operatur.
Ladarba jintbagħat il-ilment:
jintbagħat rikonoxximent fi żmien jumejn;
il-każ jiġi rivedut u l-MCCAA tikkuntattja lill-operatur f’isem il-passiġġier, tagħtih skadenza biex iwieġeb (normalment 15-il jum, estiżibbli fuq talba);
l-MCCAA tivvaluta s-sottomissjonijiet fid-dawl tal-leġiżlazzjoni applikabbli;
l-għan huwa li tinkiseb soluzzjoni amikevoli bejn il-partijiet.
Ilmenti jistgħu jintbagħtu permezz tal-formola online.
Alternattivament, tista’ tintbagħat tilwima permezz tas-Soluzzjoni ADR tal-MCCAA, li hija l-Korp Residwu kompetenti għal tilwim fejn ma jeżistux entitajiet ADR speċifiċi għas-settur. Link: https://adr.mccaa.org.mt/
Ivjaġġar fi Stat Membru ieħor tal-UE
Jekk tkun qed tivvjaġġa fi Stat Membru ieħor tal-UE u tivvjaġġa distanza ta’ aktar minn 250 km, ikollok drittijiet addizzjonali taħt ir-Regolament (UE) 181/2011.
Dettalji dwar id-drittijiet applikabbli tal-passiġġieri u kif jistgħu jintalbu d-drittijiet tal-konsumatur jistgħu jinstabu fuq il-portal Your Europe tal-Kummissjoni Ewropea.
Jekk tixtieq tikkuntattja lill-MCCAA, tista’ tagħmel dan permezz tal-formola CONTACT US.
Infurzar tal-Leġislazzjoni
Skont in-numru u n-natura tal-ilmenti, l-Awtorità tista’ twettaq investigazzjoni biex tiddetermina jekk sarux ksur tar-Regolament u tista’ tibda proċeduri ta’ infurzar kontra l-operatur għal ksur tar-Regolament (KE) 181/2011, li jistgħu jwasslu għall-impożizzjoni ta’ sanzjonijiet. Dawn il-proċeduri jsiru permezz ta’ proċeduri ġudizzjarji.
Rapport ta’ Attivita’ 2015
Rights of passengers travelling by bus and coach (Regulation (EU) No 181/2011)
Rapport ta’ Attivita’ 2017
Rights of passengers travelling by bus and coach (Regulation (EU) No 181/2011)
Rapport ta’ Attivita’ 2019
Rights of passengers travelling by bus and coach (Regulation (EU) No 181/2011)
Rapport ta’ Attivita’ 2021
Rights of passengers travelling by bus and coach (Regulation (EU) No 181/2011)
Rapport ta’ Attivita’ 2023
Rights of passengers travelling by bus and coach (Regulation (EU) No 181/2011)
Rapport ta’ Attivita’ 2025
Rights of Passengers Travelling by Bus and Coach Regulation (EU) No. 181/2011
Pakkett ta’ vjaġġ jinkludi mill-inqas żewġ tipi differenti ta’ servizzi li huma relatati mal-istess vjaġġ jew vaganza. Dawn is-servizzi tal-ivvjaġġar jistgħu jinkludu:
Meta dawn is-servizzi jinxtraw minn aġenzija tal-ivvjaġġar jew permezz t’arranġamenti tal-ivvjaġġar marbuta u jkunu konklużi fi żmien 24 siegħa mill-ewwel prenotazzjoni, ix-xiri jkun kopert mir-Regolamenti tal-Pakketti tal-Ivjaġġar u Arranġamenti tal-Ivjaġġar Marbuta.
Informazzjoni pre-kuntrattwali
Qabel jinxtara pakkett ta’ vjaġġ, il-konsumaturi għandhom id-dritt li jingħataw l-nformazzjoni li ġejja:
L-informazzjoni pre-kuntrattwali pprovduta lill-konsumatur mill-organizzatur talpakkett torbot legalment u ma tistax tinbidel sakemm ma jkunx miftiehem mod ieħor miż-żewġ partijiet.
Meta jitħallas depożitu fuq pakkett ta’ vjaġġ, l-aġenzija tal-ivvjaġġar trid tagħtina ċertifikat tal-fond tal-insolvenza li jagħtina d-dritt li nitolbu rifużjoni tal-flus imħallsa jekk l-aġenzija tieqaf topera.
Bidliet fil-vaganzi bbukjati
Il-konsumaturi għandhom drittijiet speċifiċi jekk l-organizzatur tal-pakkett ibiddel parti essenzjali tal-vaganza u jinfurmahom dwar dawn il-bidliet wara li l-vaganza tkun diġà bbukkjata u bid-depożitu mħallas.
Jekk il-bidliet fil-pakkett ta’ vjaġġ huma sinifikanti, bħala konsumaturi għandna ningħataw dawn l-għażliet li ġejjin:
Ir-Regolamenti jistipulaw li l-organizzatur tal-vjaġġ jista’ biss jgħolli l-prezz talpakkett meta jkun hemm spejjeż addizzjonali direttament relatati mal-ispejjeż tat-trasport, taxxi jew ir-rata tal-kambju.
Jekk din iż-żieda taqbeż it-8% tal-prezz totali tal-pakkett u l-konsumaturi jħossu li dan mhux aċċettabbli, jistgħu jagħżlu li jtemmu l-kuntratt mingħajr ma jħallsu l-miżata ta’ terminazzjoni.
Fi kwalunkwe każ, il-prezz indikat fil-kuntratt ma jistax jiżdied fl-aħħar 20 jum qabel id-data tat-tluq
Rimedji legali
L-organizzatur huwa responsabbli għat-twettiq tas-servizzi tal-ivvjaġġar inklużi filkuntratt tal-pakkett tal-ivvjaġġar, irrispettivament jekk is-servizzi humiex se jitwettqu mill-organizzatur jew minn fornituri tas-servizz tal-ivvjaġġar oħra.
Kwalunkwe nuqqas ta’ konformità mal-pakkett oriġinali mixtri għandu jiġi rrimedjat permezz ta’ arranġamenti alternattivi sakemm ma jkunx impossibbli jew jinvolvi spejjeż sproporzjonati fuq l-organizzatur.
Jekk l-arranġamenti alternattivi offruti mill-organizzatur huma ta’ valur inqas minn dawk oriġinarjament ibbukkjati, il-konsumaturi għandhom dritt li jingħataw kumpens proporzjonali.
Jekk ma jingħatax rimedju fiż-żmien raġonevoli, il-konsumaturi jistgħu jagħmlu arranġamenti alternattivi u jitolbu rifużjoni tal-ispejjeż addizzjonali li kellhom iħallsu waqt il-vjaġġ.
Il-konsumaturi jistgħu wkoll jitolbu kumpens jew tnaqqis fil-prezz meta l-arranġamenti alternattivi proposti mill-organizzatur ma jkunux aċċettabbli.
Il-kumpens finanzjarju ma japplikax meta n-nuqqas ta’ konformità tiġri minħabba ċirkostanzi inevitabbli u straordinarji u li mhumiex fil-kontroll tal-organizzatur.
Iftaħ ilment
Problemi li jinqalgħu matul il-vaganza għandhom jiġu rrappurtati immedjatament lill-organizzatur tal-pakkett ta’ vjaġġ.
L-organizzatur għandu jingħata l-opportunità li jsolvi l-problema.
Jekk soluzzjoni immedjata ma tkunx possibbli, l-ilment għandu jsir bil-miktub u jintbagħat lill-organizzatur. Huwa wkoll rakkomandat li tinġabar kemm jista’ jkun evidenza sabiex wieħed isaħħaħ il-każ tiegħu.
Jekk l-organizzatur ma jittrattax l-ilment b’mod sodisfaċenti, il-konsumaturi jistgħu jressqu lment mal-Uffiċċju għall-Affarijiet tal-Konsumatur.
Ir-Regolament (UE) 2021/782 jistabbilixxi r-regoli dwar id-drittijiet u l-obbligi tal-passiġġieri li jivvjaġġaw bil-ferrovija fl-Unjoni Ewropea. L-għan tiegħu huwa li jsaħħaħ u jarmonizza d-drittijiet tal-passiġġieri madwar l-UE, billi jiżgura trattament ġust, aċċess għall-informazzjoni, u assistenza f’każ ta’ dewmien, kanċellazzjonijiet jew tfixkil ieħor tal-ivvjaġġar.
Ir-Regolament japplika għal kull servizz bil-ferrovija fl-UE u jiddefinixxi r-responsabbiltajiet rispettivi ta’ operaturi ferrovjarji, maniġers ta’ stazzjonijiet, maniġers tal-infrastruttura, bejjiegħa tal-biljetti u operaturi tat-tours.
Applikabbiltà tar-Regolament f’Malta
L-Artikolu 31(4) tar-Regolament (UE) 2021/782 jispeċifika li l-obbligi ta’ infurzar relatati ma’ maniġers ta’ stazzjonijiet, maniġers tal-infrastruttura u operaturi ferrovjarji ma japplikawx għal Malta minħabba li ma teżisti ebda sistema ferrovjarja jew operatur ferrovjarju liċenzjat fit-territorju Malti.
Għaldaqstant, f’Malta r-Regolament japplika biss għal bejjiegħa tal-biljetti u operaturi tat-tours. Dawn l-entitajiet jibqgħu marbuta b’diversi obbligi taħt ir-Regolament, b’mod partikolari dawk relatati ma’:
Kif tagħmel Ilment
Jekk passiġġier ma jkunx sodisfatt bil-mod kif ġew applikati d-drittijiet tiegħu, għandu:
Ilmenti jistgħu jintbagħtu permezz tal-formola online tal-MCCAA, flimkien ma’ prova tal-kuntatt mal-operatur.
Ivjaġġar fi Stat Membru ieħor tal-UE
Jekk tivvjaġġa bil-ferrovija f’Stat Membru ieħor tal-UE, tkun kopert bid-drittijiet tar-Regolament (UE) 2021/782 — inkluża assistenza u kumpens f’każ ta’ dewmien.
Aktar tagħrif jinsab fil-portal Your Europe.
Infurzar tal-Leġislazzjoni
Skont in-numru u n-natura tal-ilmenti, l-Awtorità tista’ twettaq investigazzjoni biex tiddetermina jekk sarux ksur tar-Regolament u tista’ tibda proċeduri ta’ infurzar kontra l-operatur, li jistgħu jwasslu għall-impożizzjoni ta’ sanzjonijiet. Dawn il-proċeduri jsiru permezz ta’ proċeduri ġudizzjarji.
Rapporti ta’ Attività
Rapport Annwali ta’ Attività 2025
Ir-Regolament (UE) 1177/2010 jistabbilixxi r-regoli għall-protezzjoni tal-passiġġieri meta jivvjaġġaw bil-baħar. Ir-Regolament japplika għall-passiġġieri li jivvjaġġaw permezz ta’ servizzi marittimi:
Ir-Regolament ma japplikax għal ċerti tipi ta’ servizzi fuq l-ilma, jiġifieri:
Ir-Regolament (UE) 1177/2010 jiggarantixxi dawn id-drittijiet lill-passiġġieri li jużaw servizzi marittimi li jaqgħu taħt l-ambitu tiegħu:
Dritt għall-Informazzjoni – Il-passiġġieri għandhom jingħataw informazzjoni adegwata dwar id-drittijiet tagħhom kemm qabel kif ukoll matul il-vjaġġ, inklużi d-dettalji tal-korpi nazzjonali ta’ infurzar u informazzjoni dwar l-aċċessibbiltà għal persuni b’mobilità mnaqqsa.
Dritt għal Kundizzjonijiet mhux Diskriminatorji – It-trasportaturi u l-bejjiegħa tal-biljetti ma jistgħux jimponu kundizzjonijiet jew tariffi li jiddiskriminaw direttament jew indirettament fuq il-bażi tan-nazzjonalità jew il-post tar-residenza.
Dritt għall-Kura u Assistenza – F’każ ta’ kanċellazzjoni jew dewmien ta’ 90 minuta jew aktar, il-passiġġieri għandhom jingħataw assistenza, u snacks u xorb bla ħlas, proporzjonati mal-ħin ta’ stennija.
Dritt għar-Rerouting u Rifużjoni – Jekk ikun hemm dewmien ta’ aktar minn 90 minuta, il-passiġġieri għandhom id-dritt jagħżlu bejn rimbors tal-prezz tal-biljett, u jekk applikabbli, vjaġġ lura bla ħlas għall-punt tat-tluq; jew rerouting, taħt kundizzjonijiet simili, lejn id-destinazzjoni finali fl-aktar ħin bikri possibbli u mingħajr spejjeż addizzjonali.
Dritt li jintalab Kumpens Parzjali tal-Prezz tal-Biljett – Skont il-ħin tal-wasla fid-destinazzjoni finali, il-passiġġieri jistgħu jitolbu kumpens ta’ 25% sa 50% tal-prezz tal-biljett.
Drittijiet ta’ Persuni b’Diżabilità u Mobilità Mnaqqsa – Minbarra d-drittijiet ġenerali, dawn il-passiġġieri għandhom ukoll:
Dritt li ma jiġux miċħuda fil-bukkjar, fil-provvista tal-biljett jew fit-tlugħ fuq il-vapur minħabba d-diżabilità jew il-mobilità mnaqqsa tagħhom.
Dritt li jsir Ilment – It-trasportaturi u l-operaturi tat-terminals għandhom ikollhom mekkaniżmu għal-ilmenti aċċessibbli għall-passiġġieri kollha.
Dritt li jsir Ilment – It-trasportaturi u l-operaturi tat-terminals għandhom ikollhom mekkaniżmu għal-ilmenti aċċessibbli għall-passiġġieri kollha.
Aktar dettalji dwar id-drittijiet tal-passiġġieri jistgħu jinstabu fuq il-portal Your Europe.
Kif tagħmel Ilment
Jekk passiġġier ma jkunx sodisfatt bil-mod kif ġew applikati d-drittijiet tiegħu, għandu:
X’inhu meħtieġ biex jiġi pproċessat il-ilment
Meta tintbagħat ilment lill-MCCAA, il-passiġġieri għandhom jipprovdu:
dokumentazzjoni kollha relevanti,
prova li sar tentattiv biex tiġi solvuta l-kwistjoni mal-operatur.
Ladarba jintbagħat il-ilment:
jintbagħat rikonoxximent fi żmien jumejn;
il-każ jiġi rivedut u l-MCCAA tikkuntattja lill-operatur, tagħtih skadenza biex iwieġeb (normalment 15-il jum, estiżibbli fuq talba);
l-MCCAA tivvaluta s-sottomissjonijiet fid-dawl tal-leġiżlazzjoni applikabbli;
l-għan huwa li tinkiseb soluzzjoni amikevoli bejn il-partijiet.
Ilmenti jistgħu jintbagħtu permezz tal-formola online jew bl-email fuq: seapassengerrights.mccaa@mccaa.org.mt.
Alternattivament, tista’ tintbagħat tilwima permezz tas-Soluzzjoni ADR tal-MCCAA, li hija l-Korp Residwu kompetenti għal tilwim fejn ma jeżistux entitajiet ADR speċifiċi għas-settur. Link: https://adr.mccaa.org.mt/
Infurzar tal-Leġislazzjoni
Skont in-numru u n-natura tal-ilmenti, l-Awtorità tista’ twettaq investigazzjoni biex tiddetermina jekk sarux ksur tar-Regolament u tista’ tibda proċeduri ta’ infurzar kontra l-operatur, li jistgħu jwasslu għall-impożizzjoni ta’ sanzjonijiet. Dawn il-proċeduri jsiru permezz ta’ proċeduri ġudizzjarji.
Rapporti ta’ Attività
Rapport Annwali ta’ Attività 2015
Rapport Annwali ta’ Attività 2017
Rapport Annwali ta’ Attività 2019
Rapport Annwali ta’ Attività 2021
Rapport Annwali ta’ Attività 2023
Rapport Annwali ta’ Attività 2025
Meta jivvjaġġaw bl-ajru, il-passiġġieri jistgħu jiltaqgħu ma’ diversi problemi li jistgħu jfixkluhom milli jitilgħu fuq it-titjira tagħhom jew jaslu fid-destinazzjoni fil-ħin. L-aktar problemi komuni jinkludu: dewmien, kanċellazzjonijiet jew overbooking.
Il-passiġġieri jistgħu wkoll jiffaċċjaw problemi bil-bagalji tagħhom, kif ukoll kwistjonijiet fil-fażi tal-ibukkjar, speċjalment fir-rigward tal-prezz finali tal-biljett.
Dewmien
Kura u assistenza
Jekk kumpanija tal-ajru tistenna li t-titjira tiegħek se ddum biex titlaq aktar mill-ħin skedat tat-tluq, il-passiġġieri għandhom id-dritt jirċievu ikel u xorb proporzjonati mal-ħin ta’ stennija, kif ukoll żewġ telefonati, emails jew faxes bla ħlas. Dawn id-drittijiet jiddependu fuq it-tul tad-dewmien u d-distanza tat-titjira kif ġej:
Jekk it-tluq mistenni jiġi pospost għall-inqas għall-għada, il-passiġġieri għandhom ukoll id-dritt għal akkomodazzjoni f’lukanda u trasport bejn l-ajruport u l-post tal-akkomodazzjoni, jekk ikun hemm waqfa matul il-lejl.
Il-kumpaniji tal-ajru għandhom jipprovdu din l-assistenza bla ħlas matul il-perjodu ta’ stennija. Il-passiġġieri għandhom jinfurmaw lill-kumpanija tal-ajru sabiex jevitaw li jkollhom jagħmlu arranġamenti huma stess. Il-kumpaniji għandhom jiżguraw ukoll li, fejn possibbli, l-akkomodazzjoni tkun aċċessibbli għal persuni b’diżabilità u għall-klieb ta’ għajnuna tagħhom.
Jekk l-assistenza ma tingħatax u l-passiġġieri jkollhom jagħmlu l-arranġamenti tagħhom, il-kumpanija tal-ajru għandha tħallashom lura l-ispejjeż, sakemm dawn ikunu meħtieġa, raġonevoli u xierqa. Irċevuti għandhom jinżammu.
Id-dritt għall-assistenza japplika biss sakemm il-passiġġieri jkunu qed jistennew għal rotta alternattiva lejn id-destinazzjoni finali fl-aktar ħin bikri possibbli, jew għal titjira lura. F’ċirkustanzi eċċezzjonali, il-kumpanija tal-ajru tista’ tillimita jew tirrifjuta l-assistenza jekk din tikkawża aktar dewmien lill-passiġġieri oħra.
Rifużjoni jew rotta alternattiva
Meta titjira ddum aktar minn ħames (5) sigħat, il-passiġġieri għandhom jingħataw għażla bejn:
Kumpens finanzjarju
Meta d-dewmien jaqbeż tliet sigħat, il-passiġġieri għandhom id-dritt għal kumpens finanzjarju.
Il-kumpens ivarja bejn €250 u €600, skont id-distanza tat-titjira. Id-distanza tiġi kkalkulata mill-ewwel punt ta’ rifjut tat-tlugħ sal-aħħar destinazzjoni.
Il-kumpens jitnaqqas bin-nofs jekk il-kumpanija tal-ajru toffri rotta alternattiva u l-passiġġieri jaslu qrib il-ħin oriġinali kif ġej:
F’każ ta’ ċirkustanzi straordinarji, il-passiġġieri mhumiex intitolati għal kumpens. Dawn jinkludu: instabbiltà politika, kundizzjonijiet meteoroloġiċi ħżiena, riskji ta’ sigurtà, nuqqasijiet tekniċi mhux mistennija, u strajks li jaffettwaw il-kumpanija tal-ajru.
Kanċellazzjoni
Id-drittijiet tal-passiġġieri jiddependu minn meta jiġu infurmati bil-kanċellazzjoni. Jekk titjira tiġi kkanċellata mingħajr avviż, il-passiġġieri għandhom jingħataw għażla bejn rifużjoni u rotta alternattiva, kif ukoll kura, assistenza u kumpens fejn applikabbli.
Rifużjoni jew rotta alternattiva
Il-passiġġieri għandhom jingħataw għażla bejn:
Kumpens finanzjarju
Il-passiġġieri għandhom id-dritt għal kumpens jekk:
ma ġewx infurmati mill-inqas 14-il jum qabel it-tluq; jew
ma ġewx offruti rotta alternattiva li twassalhom qrib il-ħinijiet oriġinali.
Il-kumpens ivarja bejn €250 u €600, skont id-distanza tat-titjira.
Il-kumpens jitnaqqas bin-nofs jekk il-passiġġier jasal qrib il-ħin oriġinali kif ġej:
Il-kumpens ivarja bejn €250 u €600, skont id-distanza tat-titjira. Il-kumpens jitnaqqas bin-nofs jekk il-passiġġier jasal qrib il-ħin oriġinali.
F’każ ta’ ċirkustanzi straordinarji, il-passiġġieri mhumiex intitolati għal kumpens. Dawn jinkludu: instabbiltà politika, kundizzjonijiet meteoroloġiċi ħżiena, riskji ta’ sigurtà, nuqqasijiet tekniċi mhux mistennija, u strajks li jaffettwaw il-kumpanija tal-ajru.
Overbooking
Kumpanija tal-ajru tista’ tirrifjuta t-tlugħ minħabba overbooking. F’dawn il-każijiet:
L-ewwel trid tfittex voluntiera li jagħtu s-siġġu tagħhom bi skambju għal kumpens jew benefiċċji.
Il-voluntiera għandhom id-dritt għal rifużjoni jew rotta alternattiva.
Jekk ma jkunx hemm biżżejjed voluntiera, il-kumpanija tista’ tirrifjuta t-tlugħ lil passiġġieri oħra. Dawn għandhom id-dritt għal:
rifużjoni jew rotta alternattiva
kumpens finanzjarju
kura u assistenza waqt l-istennija
Kura u assistenza
Il-passiġġieri għandhom id-dritt għal kura proporzjonata mal-ħin ta’ stennija.
Rifużjoni jew rotta alternattiva
Il-passiġġieri għandhom jingħataw għażla bejn rifużjoni sħiħa jew rotta alternattiva taħt kundizzjonijiet komparabbli.
Kumpens finanzjarju
Il-kumpens ivarja bejn €250 u €600, skont id-distanza tat-titjira. Il-kumpens jitnaqqas bin-nofs jekk il-passiġġier jasal qrib il-ħin oriġinali.
Il-kumpens ivarja bejn €250 u €600, skont id-distanza tat-titjira. Il-kumpens jitnaqqas bin-nofs jekk il-passiġġier jasal qrib il-ħin oriġinali.
Problemi bil-bagalji
Il-passiġġieri jistgħu jitolbu kumpens jekk il-bagalji tagħhom jintilfu, jinkisru jew idumu jaslu.
Għandu jimtela’ Property Irregularity Report (PIR) fl-ajruport.
Għal bagalji bil-ħsara, ilment bil-miktub għandu jsir fi żmien 7 ijiem.
Għal bagalji li damu biex waslu, ilment għandu jsir fi żmien 21 jum.
Irċevuti għandhom jinżammu jekk jinxtraw oġġetti essenzjali.
Għal bagalji mitlufa, ilment għandu jsir fi żmien 7 ijiem mid-data li fiha jiġu ddikjarati mitlufa.
Trasparenza fil-prezzijiet
When purchasing a flight ticket, passengers must be clearly informed of the final price. This price must include the airfare as well as all applicable taxes, charges, surcharges, and fees that are unavoidable and foreseeable at the time of publication. Where optional price supplements are offered, passengers must be clearly informed of these at the beginning of the booking process, and acceptance of such additional charges must be on an “opt-in” basis.
Kif tagħmel ilment
Jekk id-drittijiet tal-passiġġieri ma jiġux rispettati:
Il-passiġġieri għandhom l-ewwel jagħmlu ilment dirett lill-kumpanija tal-ajru, inkluż:referenza tal-bukkjar
kwalunkwe numru ta’ referenza
numru tal-passaport jew ID
Jekk ma jasal l-ebda tweġiba fi żmien sitt ġimgħat, jistgħu jikkuntattjaw lill-MCCAA fuq: airpassengerrights.mccaa@mccaa.org.mt
